İlk Türk Amirali Çaka Bey

19 Mayıs denilince aklımıza ilk gelen, Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a ayak bastığı tarih ve Gençlik Spor Bayramıdır. Oysa 19 Mayıs aynı zamanda Türk Deniz Kuvvetlerinin kuruluş tarihidir. 19 Mayıs, 1090 yılı Ege Denizinde, Çaka Bey’in Bizanslılarla yapılan savaşta kazandığı “Koyun Adaları Zaferi”nin tarihidir.

Ege bölgesindeki çeşitli il ve ilçelerde, mahalle ve sokaklarda onun adı vardır hep. Hatta İzmir Körfez Vapur Filomuza yeni katılan vapurlarımızdan birine de onun adı verilmiştir. Yine, onun adı verilen okullar vardır. Doğma büyüme İzmir’li lerin çoğu da bilmez kim olduğunu..

ÇAKA BEY.. Tarihteki ilk Türk donanmasını kuran, ilk Türk Amiralidir. 1071 Malazgirt savaşından sonra, Selçukluların  yurt edinmek amacıyla Anadolu’ya akın eden genç beylerin arasındaki zeki, çevik atılgan bir beydir. 1078’li yıllarda Bizanslılara esir düşmüştür. Cesur ve pervasız tavırları Bizans İmparatoru III. Nikeferos

Botaneiates’ in hoşuna gitmiştir. Küçük çaplı bir araştırmadan sonra da onun Türkmen Beylerinden olduğu anlaşılır. İmparator Çaka Bey’e Nobilissimus ünvanı vermiş ve sarayda bir prens gibi yaşamasını sağlamıştır. Nobilissimus; asil, soylu anlamına gelen bir unvandır. Bu dönemde Yunancayı öğrenmiş hatta Homeros’un İlyada adlı eserini Yunanca okumayı başarmıştır.

Bir dönem sonra İmparatorluk Alexios Komnenos’a  geçer. Yeni İmparator Çaka Bey’e verilen unvanı ve imtiyazları geri alır. Bunu üzerine Çaka Bey saraydan ayrılarak Anadolu Türkmenlerinin arasına geri döner.

Genç ve hırslı bir komutan olarak ilk yaptığı şey kendine Türk oymaklarından bir birlik oluşturmaktır. Gün geçtikçe çoğalan katılımlarla (tarihi kaynaklara göre 8000 civarında askerle) İzmir şehrine saldırıp İzmir’i Rumlardan alır. İzmir’e yerleşir ve burada beyliğini ilan eder.

Aslında niyeti Ege Bölgesindeki adaları fethetmektir ve bunun için deniz üzerinde akınlar düzenleyebileceği teknelere, gemilere ihtiyacı vardır. İzmir ve çevresinde bulunan Çoğu Rum ustalarla, kırk parça gemiden oluşan bir filo inşa ettirir. Artık deniz seferlerine çıkmaya bir engel kalmamıştır. İzmir de kurduğu beyliğin sınırlarını da genişletmek istediğinden, ilk seferini şimdiki Urla Şehrine yaparak, Urla’yı topraklarını ekler. İkinci olarak Foça’ya düzenlediği deniz akınlarıyla Foça’yı da fetheder. Sırada Midilli adası vardı. Midilli’nin o zamanki yönetimine yazdığı bir mektupla, adayı teslim etmelerini ister. Tehditlere dayanamayan yönetimin başındaki Alopus, adayı terkeder. Bunun üzerine Midilli adası savaşılmadan ele geçirilerek İzmir Beyliğinin sınırlarına katılmış olur.

Çaka Bey,  Sakız adasına düzenlediği bir seferle Sakız adasını da topraklarına ekler. Adaların bire birer Çaka bey’in kontrolüne geçtiğini gören Bizans İmparatoru Alexios Komnenos Çaka Bey’in üzerine bir donanma gönderir. Sakız adasında Bizans donanmasıyla savaşa giren Çaka Bey, bu savaşı da kazanır. Bir çok Bizans gemisi batırılır. Kaçabilenler Marmara Denizine sığınırlar. Bazı gemiler de Türklerin elinde kalır. Bu yenilginin ardından Bizans İmparatoru ikinci ve daha güçlü bir donanmayı Sakız adasına gönderir ve adayı kuşatma altına alır. O sırada İzmir’de olan Çaka bey, sekiz bin kişilik ordusuyla Sakız adasına hareket eder. 19 Mayıs 1090 tarihinde, Sakız adası ile Karaburun arasında bulunan Koyun adaları civarında iki donanma kıyasıya bir savaşa girer. Kazanan taraf yine Çaka Bey olmuştur. Bu deniz savaşın en ilginç yanı ise Çaka Bey’in gemileriyle saldırma şeklidir. Gemilerini zincirlerle birbirine bağlayan komutan, onlarca gemiyle, tek bir gemi gibi, hilal şeklinde düşmanın üzerine saldırmıştır.

Çaka Bey’in Ege Bölgesi ve adalar üzerindeki hakimiyetleri yanı sıra asıl hedefi İstanbul’u fethetmektir. Bu süreçte, Selçuklu Sultanı I.Kılıç Arslan ile dostluk kurar. Kılıç Arslan, güçlü bir orduya sahip olan ve Bizans hakimiyetindeki bölgelere sürekli akınlar düzenleyen güçlü bir sultandır. Dostluklarını pekiştirmek adına onu kız kardeşiyle evlendirmiştir.

Bizans İmparatorluğunun tehlikeyi fark etmesi uzun sürmez. Başka Türk boylarını Çaka Bey’in karşısına çıkararak onu zayıflatmaya çalışır. Uzun süre, Türk Beylikleri  birbirleriyle savaşarak büyük kayıplar verirler. Sonunda Bizans İmparatoru Alexios Komnenos, Selçuklularla anlaşma yoluna giderek ittifak sağlamayı başarır. Kılıç Arslan ile birlikte Çaka Bey’e tuzak kurarlar. 1097 yılında Çaka Bey; dostu, müttefiki, akrabası olarak bildiği Kılıç Arslanı ziyarete gittiği bir akşam, Kılıç Arslan tarafından haince öldürülür. Böylelikle 16 yıl süren İzmir Beyliği son bulmuştur.

Güzel bir hafta geçirmeniz dileğiyle, sevgi ve dostlukla kalın.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir